Kanepede oturuyorsunuz, kedi sakin görünüyor, sonra bir anda bileğinizi kavrıyor ve arka ayaklarıyla tekmeliyor. Bu davranış çoğu zaman öfke değil, avlanma provası. Kedi yavruları kardeşleriyle boğuşarak pençe ve ısırık gücünü ayarlamayı öğrenir. Tek yetiştirilen, erken ayrılan ya da elle "güreşerek" oynatılmış kedilerde bu fren mekanizması eksik kalır. Sonuçta karşımızda kedi saldırgan oynama dediğimiz tablo çıkar: hedef, hareket eden en yakın şey, yani sizin eliniz ve bacağınızdır.
Ayırt etmek için vücut diline bakın. Oyun amaçlı ataklarda kulaklar öne dönük ya da hafif yana yatık olur, gözbebekleri büyür, kuyruk hızla oynar, kedi atağın ardından geri çekilip yeniden pusuya yatar. Tıslama, hırlama, tüylerin kabarması, kulakların tam arkaya yatması ve donuk bir sabitlik varsa bu korku ya da acı kaynaklı bir tepkidir; farklı bir yol izlemek gerekir. Kediniz daha önce hiç böyle değilken ani agresifleştiyse, dokunulduğunda irkiliyorsa veya iştahı ve tuvalet düzeni değiştiyse önce sağlık kontrolü şart. Diş ağrısı, kulak enfeksiyonu, artrit sinir eşiğini düşürür; kusma gibi başka belirtiler de eşlik ediyorsa bunu ayrıca değerlendirmek gerekir.
Çünkü kedi sesli uyarıyı ceza değil etkileşim olarak okur. Elinizi çekmeniz, bağırmanız, kediyi itmeniz hareket üretir; hareket avın kaçması demektir ve oyunu daha da kışkırtır. Aynı şekilde eli burnuna vurmak, ense derisinden tutmak, su püskürtmek gibi yöntemler kısa vadede atağı kesse bile kedinin size güvenini bozar; çoğu kedi bu durumda saklanarak pusuya yatmayı öğrenir, yani davranış yok olmaz, gizlenir.
| Yöntem | Nasıl uygulanır | Etkisi | Riski |
|---|---|---|---|
| Donma (elinizi taş gibi bırakmak) | Isırık anında eli kasmadan hareketsiz tutup atak bitince yavaşça çekmek | Yüksek; av kaçmayınca ilgi düşer | Acıya dayanmak gerekir, kalın kolluk işe yarar |
| Oyunu bitirme (mola) | Isırıkta hiç konuşmadan kalkıp odadan çıkmak, 2-5 dakika dönmemek | Yüksek; "ısırınca oyun biter" kuralını öğretir | Tutarsız uygulanırsa öğrenme gecikir |
| Yeniden yönlendirme (oyuncakla) | Atağı sezince tüylü olta veya uzun oyuncağı yana doğru fırlatmak | Çok yüksek; enerjiye doğru hedef verir | Oyuncak elin yakınında tutulursa el hâlâ hedef olur |
| Planlı enerji boşaltma | Günde 2-3 kez 10-15 dakika kovalama seansı, mama öncesi | Yüksek; ani ataklar seyrekleşir | Zaman gerektirir, düzen bozulunca geri dönüş olur |
| Elle güreşme, parmak oyunu | — | Davranışı besler | En yaygın hata; büyüyen kedide ciddi yaralanma |
| Fiziksel/sesli ceza | — | Kısa süreli susturur | Korku, saklanarak pusu, güven kaybı |
Koridorda yürürken ayak bileğine atlayan kediler genelde köşe ve kapı ağızlarını pusu noktası seçer. İki pratik hamle: cebinizde küçük bir top ya da atılabilir oyuncak taşıyıp o köşeye yaklaşırken önünüze doğru yuvarlamak, ve o rotaya tırmalama tahtası, kâğıt tünel gibi alternatif hedefler yerleştirmek. Kedi enerjiyi sizden önce başka bir yere yatırmayı öğrenir.
Yaşı ve enerjisi benzer bir arkadaş, özellikle 1 yaş altı yavrularda ısırma davranışını gerçekten azaltabilir; çünkü kediler birbirinin frenini öğretir. Ancak yetişkin, bölgesel ya da çekingen bir kedide yeni birey stres yaratıp durumu kötüleştirir. Bu kararı ısırığı bitirmek için değil, uzun vadeli bir aile planı olarak vermek daha doğru.
Tutarlı uygulamada belirgin azalma genellikle iki-üç hafta içinde görülür. İlk günlerde ataklar artabilir, çünkü kedi eskiden işe yarayan davranışı daha ısrarla dener. Bu aşamada p