Bahçeye havuz kurmak kolay; içindeki canlıları yıl boyunca sağlıklı tutmak asıl iş. Dış ortamda su hayvanları bakımı, akvaryumdan farklı çalışır: yağmur suyu kimyayı değiştirir, yaz güneşi yosunu patlatır, sonbahar yaprakları dibe çöküp çürür, kış ise metabolizmayı neredeyse durdurur. Aşağıda havuz sahiplerinin en sık sorduğu soruları sırayla ele alıyoruz.
En sık yapılan hata küçük başlamak. Koi hızlı büyür ve uzun ömürlüdür; 15 cm’lik bir yavru birkaç yıl içinde 40-50 cm’ye ulaşabilir. Pratik bir kural olarak her erişkin koi için 1.000 litre, her japon balığı için 150-200 litre ayırın. Derinlik de önemli: kışın donun altında kalacak bir alan gerekir, bu yüzden en az bir bölümün 80-120 cm derinlikte olması işleri kolaylaştırır.
Su kaplumbağası için hesap farklı. O nefes almak için yüzeye çıkar, ısınmak için karaya. Havuzun kenarında güneşlenebileceği eğimli bir taş veya platform yoksa kabuk problemleri kaçınılmaz olur.
Koi ve japon balığı aynı havuzda genelde uyumludur, ikisi de serin suyu sever. Ama su kaplumbağasını balıklarla aynı havuza koymak risklidir: kaplumbağa yavaş balığı, yüzgeci, hasta olanı hedef alır. Karma havuz istiyorsanız kaplumbağa için ayrı bölme ya da ayrı havuz düşünün.
Havuz bitkilerle dolu, yükü çok hafif ve balık yoksa doğal denge kurulabilir. Ama koi ya da japon balığı beslediğiniz an filtre zorunlu hâle gelir; çünkü balık yem yer, atık üretir, atık amonyağa dönüşür ve amonyak solungaçları yakar. Filtrenin iki işi var: kaba kiri tutmak (mekanik) ve amonyağı nitrite, nitriti nitrata çeviren bakterileri barındırmak (biyolojik).
| Sistem | Nasıl çalışır | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| Sünger/dalgıç filtre | Pompa suyu sünger katmanlarından geçirir | Ucuz, küçük havuzlarda yeterli | Sık tıkanır, koi yüküne yetmez |
| Basınçlı (kapalı) filtre | Kapalı hazne içinde sünger + biyo-medya | Toprağa gömülebilir, düzenli akış | Temizlik için durdurmak gerekir |
| Gravity/çok hazneli sistem | Su yerçekimiyle hazneler arasında ilerler | Yüksek biyolojik kapasite, koi için ideal | Yer ister, kurulumu pahalı |
| Bitkisel bataklık (bio-filtre yatağı) | Su çakıl + kök bölgesinden süzülür | Nitratı düşürür, doğal görünür | Yavaş etki, kışın verim düşer |
Pompa seçiminde ölçü şu: havuz hacminin tamamı saatte en az bir kez filtreden geçmeli. Koi varsa saatte iki tur hedefleyin. Yosun sorunu yaşayan havuzlarda filtre çıkışına takılan UV klarifikatör, yeşil bulanıklığı birkaç gün içinde belirgin şekilde azaltır.
Süngeri musluk suyuyla yıkamayın. Klor, filtrede yaşayan faydalı bakterileri öldürür ve havuz baştan kurulmuş gibi amonyak yükselir. Kovaya havuz suyu alın, süngeri onun içinde sıkın, biyolojik medyayı ise mümkün olduğunca az ellemeyin.
Havuzda en yaygın ölüm nedeni açlık değil, fazla yem. Artan yem dibe çöker, çürür, suyu bozar. Ölçü basit: balıkların 3-5 dakikada bitirebileceği kadar verin, artanı kepçeyle alın.
Su sıcaklığı yem programını belirler, çünkü bu canlılar soğukkanlıdır:
| Su sıcaklığı | Yem sıklığı | Yem tipi |
|---|---|---|
| 20 °C üzeri | Günde 2-3 kez az miktar | Protein ağırlıklı büyüme yemi |
| 12-20 °C | Günde 1 kez | Dengeli havuz peleti |
| 8-12 °C | 2-3 günde 1, çok az | Buğday embriyolu, kolay sindirilen |
| 8 °C altı | Yem verilmez | — |
Su kaplumbağası daha karışık beslenir: pelet yemin yanında yeşillik, kabak, ara sıra hayvansal protein ve kabuk sağlığı için kalsiyum kaynağı gerekir. Kaplumbağayı ana havuzda değil, ayrı bir kapta beslemek suyu belirgin şekilde temiz tutar.
Tam değişim yapmayın; şok yaratır. Haftada ya da iki haftada bir hacmin %10-20’sini yenileyin. Şebeke suyu kullanıyorsanız klor giderici şart. Ölçmeniz gereken temel değerler:
Neredeyse her zaman oksijen azlığı veya solungaç tahr